SWITIRHISIWA SWA IEC SWA VANHU LAVAKULU
RIHANYO RA WENA RI LE MAVOKWENI YA WENA
MINTOLOVELO YA RIHANYO LERINENE
Tani hi vaaka-tiko va Afrika-Dzonga, hi na ntirho wukulukumba lowu hi faneleke ku wu tirha eka ku hlayisa rihanyo ra hina. Hi ndlela leyi hi na timfanelo hinkwato na swona ti hlengeletiwile eka Tsalwa ra Timfanelo ta Vavabyi ra Rixaka.
Swiphiqo swo tala swa rihanyo swi vangiwa hi muxaka wa vutomi lowu hi hlawulaka ku wu hanya, ku fana na ku landzelela pulani ya madyelo yo pfumala rihanyo lawa ya katsaku mafurha yo tala, munyu na chukele, ku dzaha, ku nwa byalwa hi xitalo, ku tinyiketa ngpfu eka dyambu hi nga tirhisi tikhirimi na tiloxini leswi nga ta hi sirhelela eka miseve ya dyambu leyo biha, ku tirhisa swidzidziharisi na swin?wana swilo leswi nga na nghozi, na ku pfumala mfanelo hi ku tinyiketela eka timhaka ta masangu.
Ha swi tiva leswaku mahanyelo man?wana lama nga na nghozi ma ta onha rihanyo ra hina hi ku kongomisa. Hi fanele hi amukela mfanelo ya mintirho ya hina. Hi fanele hi pfumela leswaku mahanyelo ya hina ya nghozi ma ta tlhela ma onha vutomi bya vanhu va muti na vanghana hi ku kongomisa kumbe ku nga ri hi ku kongomisa.
Goza ro antswa i ku sivela vuvabyi bya nkarhi wo leha bya muxaka wa vutomi hi ku tinyiketela eka muxaka wa vutomi lowu nga na rihanyo lerinene eku sunguleni, leswaku hi ta hunguta ku va rihanyo ra hina ri va eka xiyimo xa nghozi. Leswi swi nga koteka hi ku hlawula muxaka wa vutomi lowu nga na mahanyelo lamanene. Hi fanele hi tlhela hi lemuka timhaka ta nghozi leti nga cinciwaka kumbe ku lulamisiwa na swona leswi swi xaxametiwile etafuleni, xikan?we na magoza lama nga fanela lama lavekaka ku fikelela na ku hlayisa muxaka wa vutomi lebyinene.
Wun?wana na wun?wana u fanele a veka tihlo eka tisayini na swikombiso leswi swi nga kombisaku xiphiqo xa rihanyo, kumbe lexi nga ta tumbuluka. Eka maendlelo lawa, swi ta va swa nkoka ku nghenela mintirho/migingiriko ya rihanyo ku lava ku tsundzuxiwa nkarhi na nkarhi eka vahlayisi va rihanyo va xiphurofexini
Ku tshumbha ka ha ri na nkarhi na pulani ya vutshunguri lebyi nga fanela yo huma eka vaxiphurofexini xa rihanyo, xikan?we na ku landzelela ka wena swidzidziharisi leswi u nga nyikiwa , swi ta vula leswaku xiyimo kumbe vuvabyi bya nkarhi hinkwawo byi nge yi emahlweni byi nyanya na swona swiphiqo swa rihanyo swi nga papalatiwa.
TINGHOZI LETI NGA LULAMISIWAKA MAGOZA
Sungula pulani ya madyelo ya rihanyo lerinene mafurha yantsongo
Munyu wuntsongo
Ku dya munyu swinene swi kongomisiwa eka mavabyi ya ku ya ka ngati ehenhla
Chukele rintsongo chukele ra mahala I chukele leri nga ngeteriwa eswakudyeni na le swakunweni hi vaendli,sweka kumbe munhu/mutirhisi ku katsa na chukele leri ri humelelaku hi ntumbuluko eka vulombe na tijuzi ta mihandzu
Swo tala leswi nga na vukapa/fibire
Ku lawula ntiko
Vutiolori bya nkarhi na nkarhi
Ku tirhisa byalwa na swidzidziharisi
Mfanelo ya mahanyelo ya timhaka ta masangu
Rihanyo ra nomu
Ku sivela ku tikeriwa
Mahungu hi fole
Ku tisirhelela eka minseve ya dyambu
Hlaya u tlhela u twisisa tilebulu ta swakudya hinkwaswo ku katsa swakudya swa le mathinini
Nwana swihalaki swo ringanela.
Dyana mafurha yantsongo,ngopfu-ngopfu mafurha ya swifuwo na mafurha ya matsavu yo tiya.
Tsema mafurha hinkwawo lawa ya vonakaka enyameni u nga se sweka.
Susa nhlonge ya huku u nga se sweka
Tirhisa swikumiwa leswi nga na mafurha ya le hansi. Landzula swakudya leswi tivekaka swi ri na mafurha ya le henhla.
Swo fana na nyama yo swekiwa, mazambhala yo omisiwa, chizi ya xitshopani, swikumiwa leswi nga na masi yo tala, mafurha yo sweka hi wona, tichokoleti, makhekhe, tibeskitsi, swakudya swo katingiwa Cinca maendlelo ya wena yo sweka, u nga tirhisi mafurha kumbe tioyili kambe virisa nkarhinyana eka swimatana swintsongo .
Hunguta ku dya munyu ku fika ehansi ka 5gm hi siku (yisa ehansi ku dya munyu hi kantsongo-ntsongo ku nyika nkarhi swiringi leswaku swi hundzuluka.).
U nga cheli munyu endzhaku ka ku sweka.
Landzula swakudya kumbe swakudya swo olova leswi swi nga na munyu hi ntumbuluko wa swona leswi katsaku swakudya swi swekiwa na chizi, maphakiti ya tisupu, ?stock cubes? swakudya swin?wana leswi nga na tindzhoho, xinkwa.
Susa munyu hinkwawo lowu vonakaka eswakudyeni loko munyu wu tirhisiwile ku hlayisa.
Tirhisa munyu lowu nga hava kumbe lowu nga na sodiyamu yintsongo.
Tirhisa mirhi ya nhova, maviriviri, juzi ya xilamula loko u karhi u sweka ku nga ri munyu.
Hunguta ku dya chukele ra mahala ku fika eka 40gm hi siku (swilepulani swo ringana nhungu)
Hunguta ku dya chukele leri nga eswakudyeni na le swakunweni masiku hinkwawo .
Tirhisa swakudya leswi nga hlantswekangiki.
Dyana swakudya swo hambana-hambana, na mihandzu yo tala yo olova na matsavu ya matluka ya rihlaza.
Hunguta ntiko loko ntiko wa wena wu ri ehenhla tinghozi to tala leti ti yelanaka na ntiko wa le henhla kumbe ku nyuhela ngopfu ti nga hunguteka.
Tirhisa banti ra wun?wana tani hi xitsundzuxo- loko ri lava ku hundzuluxiwa leswaku ri ta anama, ntiko wu ngetelelanile na swona u fanele ku dya swintsongo leswaku u ta va na matimba swinene
Famba hi xihatla ku hundza kumbe ehansi ka timinetse ta makumenharhu masiku hinkwawo.
Tirhisa switepisi ku nga ri tilifiti.
Tlula-tlula hi ntambhu ku ringana khume ra timinetse masiku hinkwawo.
Endla vutiolori loko u tshame exitulwini kumbe u etlele emubedweni loko u ri na swiphiqo swo famba.
Chika ebazini/ethekisini ku sale buloko yin?we leswaku u fika entirhweni wa wena kumbe vhengele leri u lavaku ku ri endzela u tlhela u famba buloko yin?wana yo ngetelela.
U nga tshami nkarhi wo leha famba u ya eka tiofisi tin?wana ku nga ri ku tshama u karhi u ba riqingho.
Byalwa i vuhlonga
Papalata ku nwa byalwa byo tala ngopfu- Vavasati a va fanelangi ku nwa byalwa lebyi hundzaka xikotela xin?we xa 340ml hi tiawara ta 24 na vavanuna a va fanelangi ku nwa byalwa lebyi hundzaku swikotela swimbirhi swa 340 ml hi tiawara ta 24.
Swinwiwa leswi nga ringanela i 340ml ya byalwa, 25ml ya swipiriti, 125ml ya wayini, 60ml ya wayini leyi nga na matimba swinene, na 25ml ya byalwa leby nga na matimba swinene.
Papalata ntolovelo wa ku nwa byalwa.
U nga nwi u tlhela u chayela
Swidzidziharisi swi na nghozi eka vutomi bya wena
Kombela ku pfuniwa loko u ri na swiphiqo
Yisa emahlweni nkarhi wo leha ku sungula ka migingiriko ya timhaka ta masangu.
Papalata migingiriko ya timhaka ta masangu ehandle ka vuxaka lebyi nga tshamiseka.
Papalata vanghana va timhaka ta masangu vo tala.
Tirhisa maendlelo ya mahika/vutisirheleli, xik. tikhondomu.
Loko u huma swilo eka xirho xa wena xa xinuna kumbe xa xisati, papalata timhaka ta masangu ku fikela laha xiyimo xi nga fembiwaka na ku tshunguriwa
Hlamba meno kambirhi masiku hinkwawo ni mpundzu na na madyambu u nga se ya eku etleleni hi buraxi ya meno leyi nga na murhi wa kona, u tlhela u hlamba nomu wa wena masiku hinkwawo endzhaku ka loko u hetile ku dya.
Kombela munghana/xirho xa muti va xiphurofexini xa rihanyo ku kambela nomu wa wena loko wu ri na swilondza, mavala na ku bola ka meno.
Endzela dokodela wa meno kumbe van?wana va xiphurofexini xa meno kan?we hi lembe leswaku nomu wa wena wu kamberiwa na ku kuma vutshunguri loko swi laveka.
Dyana swakudya leswi nga na rihanyo lerinene u tlhela u tirhisa swakudya na swakunwa leswi nga na chukele rintsongo ku nga ri eka swakudya.
Kanela swiphiqo na swirho swa muti, vanghana, mufundhisi/murhangeri wa kereke.
Nghenelela mintlawa yo seketela.
Hanya hi mpimanyeto wa wena- hunguta ku tirhisa tikarata ta swikweleti.
Ti nyike nkarhi lowu ringaneleke ku fika laha u yaka kona u nga ri eku tsutsumeni.
Lulamisa siku ra wena hi ku nghenelela eka swiphiqo swa wena ku ya hi nxaxamelo wa nkoka wa swona.
Cinca mintolovelo ya wena, endla leswi u swi toloveleke hi nkarhi wa wena wo wisa, hlaya buku
Endla vutiolori- famba nkarhi wo leha, tlanga /huha na vana/vatukulu
Hefemula hi ku nonoka hi tinhompfu u tlhela u humesa moya hi nomu hi ku nonoka. Endla kambe ku ringana ka khume.
Etlela endzhawini leyi yi nga hola yi nga riki na huwa na mahlo ya wena ya pfariwile u tlhela u hefemulela endzeni ku ringana timinetse ta ntlhanu kumbe khume.
Vulavula na muthori hi ku cinca xiyimo xa matirhelo yo tika.
Vana na ndzinganiso lowu hanyeke kahle exikarhi ka ntirho, muti, ku wisa na ku tlanga.
U nga tshuki u sungula ku dzaha.
Loko u lava nseketelo wa ku tshika ku dzaha fole, kombela ku pfuniwa.
Lava mbango lowu ku nga dzahiweku.
Papalata ku va edyambyini hi minkarhi ya 11:00 ? 15:00 loko minseve ya dyambu yi ri na matimba swinene yi tlhela yi va na nghozi eka nhlonge.
Mbala xidloko u tirhisa xikirini xa dyambu ku phutsela nhlonge.
Tirhisa mindzhuti leyi nga kona.
Sirhelela mahlo hi ku ambala manghilazi ya dyambu/manghilazi ya ntima.
Vuvabyi bya nkarhi hinkwawo i bya vutomi hinkwabyo. A byi tshunguleki. Swin?wana swa swiyimo swa mavabyi ya nkarhi hinkwawo swi humelela hambi loko muxaka wa vutomi lowu ringaneleke wu landzeleriwile leswi swi vangiwa hi xiyimo lexi hi nga riki na vulawuri na xona.
Hikokwalaho vuvabyi bya nkarhi hinkwawo bya muxaka wa mahanyele, na mimpfilungano leyi yi yelanaku na swona, swi nga papalatiwa hi ku landzelela muxaka wa vutomi lowu nga na rihanyo lerinene. Hambi loko u hlahluviwile ku va na mavabyi ya nkarhi hinkwawo ya muxaka wa vutomi, mimpfilungano yi nga siveriwa hi wena hi ku va na mfanelo eka xiyimo xa wena hi ku cinca vonele ra wena ra vutomi, hi ku sungula vutomi bya rihanyi lerinene na ku landzelela milawu ya madyelo leyi yi nga bumabumeriwa hi vaxiphurofexini xa rihanyo.
Vonelo ro pfumela xiyimo xa wena, xikan?we na nseketelo wa muti, vanghana na swirho swa vaaka-tiko swi na nkoka.
Swi voniwile leswaku vanhu vo tala a va na mfikelelo eka mahungu ya timhaka ta rihanyo. Xibukwana lexi xa vanhu lava kulu, ?Mintolovelo ya rihanyo lerinene?, Rihanyo ra wena ri le mavokweni ya wena yi kumeka hi tindzimi ta nkombo ta ximfumu, Xibunu, Xixhoza, Xizulu, Xivenda, Xitsonga, Xisuthu na Xipedi.
VULAWURI: VUVABYI BYA NKARHI HINKWAWO, VUTSONIWA NA MAVABYI YA VANHU LAVAKULU
